Gezakt voor je rijexamen: wat de CBR-data zegt over je kans bij het herexamen

Zakken voor je rijexamen voelt als een persoonlijke afgang, maar statistisch is het de gewoonste zaak van de wereld: bij het praktijkexamen auto slaagde in de nieuwste CBR-meetperiode landelijk 48,8% van de kandidaten bij de eerste poging. Een groot deel van de kandidaten zit na het examen dus met dezelfde vraag als jij.

Hoe groot is je kans de tweede keer, wanneer mag je opnieuw, wat kost het en hoe lang wacht je op een nieuwe plek? Wij zochten het uit in de landelijke CBR-weekdata en in de regels van het CBR zelf.

Je kans bij het herexamen is bijna gelijk aan die bij de eerste poging

De hardnekkigste mythe over het herexamen is dat je tweede kans groter is omdat je nu weet wat je te wachten staat. De landelijke weekdata van het CBR, die elk examen in Nederland per week telt, laat iets anders zien. In de 52 weken van 2025/28 tot en met 2026/27 werden 199.578 eerste praktijkexamens B afgenomen met een slagingspercentage van 48,8%.

In dezelfde weken deden kandidaten 183.282 herexamens (productcode B-H) en daarvan slaagde 49,4%. Het verschil is 0,6 procentpunt.

Dat patroon is niet nieuw. Over de hele jaarreeks liggen eerste examens en herexamens dicht bij elkaar: in 2017 slaagde 49,7% bij het eerste examen en 49,6% bij het herexamen, in 2024 was dat 51,2% tegenover 50,1%, en in 2025 49,1% tegenover 49,5%.

Wie zakt, begint zijn tweede poging dus met vrijwel dezelfde kans als een kandidaat die voor het eerst afrijdt. Ervaring met de examensituatie helpt, maar de fouten die je de eerste keer maakte verdwijnen niet vanzelf.

„Het herexamen is geen makkelijker examen en ook geen loterij waar je door ervaring beter in wordt. Het is hetzelfde examen met dezelfde eisen. De kandidaten die het de tweede keer halen, zijn de kandidaten die tussen de twee pogingen echt iets aan hun zwakke punt hebben gedaan."

Gerrit, redactie Rijscholenvergelijken.nl

Hoeveel herexamens zijn er eigenlijk?

De omvang van de herkansingsmarkt verrast veel leerlingen. In kalenderjaar 2025 registreerde het CBR 220.096 eerste praktijkexamens B en 200.460 herexamens.

Op elke tien eerste examens volgden dus ruim negen herexamens. Een deel daarvan komt van kandidaten die meerdere keren zakken. Wie vier keer of vaker zakt binnen vijf jaar, komt in een aparte categorie terecht: het nader onderzoek rijvaardigheid (productcode B-NO).

Daarvan werden er in de 52 gemeten weken 29.036 afgenomen, met een slagingspercentage van 49,3%. Ook hier weer: de kans verschilt nauwelijks van een gewoon examen.

Voor kandidaten met examenstress bestaat het faalangstexamen (productcode B-FA). Dat scoorde in dezelfde 52 weken 55,2% over 18.382 examens, ruim zes procentpunt boven het gewone eerste examen.

Dat verschil is opvallend en past bij wat het examen anders maakt: het duurt een uur en twintig minuten in plaats van 55, de examinator is getraind in faalangstbegeleiding, er is meer tijd om rustig te beginnen en je mag tijdens de rit om een time-out vragen. Rijscholen die dit examen aanbieden vind je bij de rijscholen met begeleiding bij faalangst.

Herexamens bij motor, bromfiets, aanhangwagen en vrachtwagen

Voor rijbewijs B publiceert het CBR de herexamens niet per rijschool, daarom gebruiken we voor de auto de landelijke weekdata. Voor de andere categorieën staan herexamens wél in de opleiderresultaten, en die laten zien dat het patroon per categorie verschilt. Bij het aanhangwagenexamen BE slaagde 78,4% bij de eerste poging (38.097 examens) en 79,7% bij het herexamen (8.271 examens).

Bij het motorexamen verkeersdeelneming A was het 73,9% tegenover 73,9%, precies gelijk. Bromfietskandidaten (AM2) deden het bij de herkansing juist duidelijk beter: 86,8% tegenover 80,4% bij de eerste poging. Bij het vrachtwagenexamen C lag het andersom: 70,2% bij de eerste poging en 64,7% bij het herexamen.

De les uit die reeks is dezelfde als bij de auto. Een herexamen is nergens een formaliteit, en waar het percentage bij de tweede poging stijgt, is dat omdat de kandidaat iets heeft bijgeleerd, niet omdat het examen milder is geworden.

Wanneer mag je opnieuw afrijden?

Het CBR is hier precies over. Ben je gezakt, dan mag je op de veertiende dag na de examendatum weer afrijden. Er zit dus geen weken durende verplichte pauze meer tussen twee pogingen; tot 10 juli 2023 was die termijn vier weken.

Eén uitzondering telt zwaar: is je examen afgebroken wegens verkeersgevaarlijk gedrag, dan moet je voor de auto minstens vijftien weken wachten. Voor bromfiets, motor en auto met aanhangwagen is dat minstens zes weken.

De veertien dagen zijn een ondergrens, geen advies. Twee weken is kort om een structureel probleem te repareren, en de wachttijd voor een examenplek bepaalt in de praktijk wanneer je aan de beurt bent.

Je rijinstructeur reserveert het herexamen in het reserveringssysteem van het CBR en kan zien welke plekken beschikbaar zijn; op onze pagina met examenwachttijden per CBR-locatie zie je wekelijks hoe die termijnen per examenplaats liggen. Voor het herexamen publiceert het CBR een aparte, meestal kortere termijn.

De eerste 48 uur na een gezakt examen

De uitslag hoor je direct na de rit, en op dat moment ben je zelden in staat om er iets zinnigs mee te doen. Dat hoeft ook niet. Wat je wel doet: het uitslagformulier bewaren en de nabespreking met je instructeur inplannen voordat je naar huis gaat.

Thuis lees je het formulier nog eens rustig door en schrijf je in eigen woorden op wat er in de rit misging. Die twee versies, die van de examinator en die van jou, zijn samen het begin van je lesplan. Vaak zit het verschil ertussen precies op het punt waar je de volgende keer op moet letten.

Reserveer het herexamen pas als het lesplan staat, niet andersom. Wie eerst een datum prikt en daarna pas kijkt wat er te repareren valt, laat de kalender bepalen hoe goed hij voorbereid is. Zeg ook tegen je omgeving hoe ze kunnen helpen: niet steeds vragen hoe het gaat, wel meerijden als extra oefening.

Zo lees je het uitslagformulier

Het uitslagformulier volgt de zeven aandachtsgebieden die de examinator tijdens de rit beoordeelt: wegrijden, rechte en bochtige weggedeelten, kruispunten, invoegen en uitvoegen, inhalen en van rijstrook wisselen, bijzondere weggedeelten en de bijzondere verrichtingen. Per gebied zie je of het voldoende was, en de examinator licht de onvoldoende onderdelen in het gesprek toe.

Let bij het lezen op het onderscheid tussen een enkele fout en een patroon. Eén vergeten blik in de spiegel bij het wegrijden is een ander soort probleem dan een kruispunt waar je te laat kijkt, te vroeg gas geeft en voorrang mist. Het eerste vraagt om aandacht, het tweede om lessen.

Vraag de examinator of je instructeur ook naar wat er wél goed ging. Dat is geen troostprijs: het bepaalt waar je in de twee weken tot het herexamen géén lestijd aan hoeft te besteden, en die tijd is schaars.

Een plan voor de twee weken tot je herexamen

Veertien dagen is genoeg voor een gerichte reparatie en te weinig voor een algemene opfrisronde. Begin daarom met de nabespreking, binnen twee dagen, en laat je instructeur het aantal lessen bepalen op basis van het formulier, niet op basis van je agenda.

In de eerste week train je uitsluitend de een of twee gebieden die onvoldoende waren. Kruispunten oefen je op kruispunten, niet tijdens een rondje door de wijk waarin er toevallig een paar voorkomen. Vraag je instructeur om situaties bewust op te zoeken, ook de lastige.

In de tweede week rijd je de omgeving van je examencentrum, met minstens één proefrit van 35 minuten waarin je instructeur zwijgt en achteraf beoordeelt. De dag voor het examen neem je geen nieuwe stof meer: een korte les om in het ritme te komen en daarna rust.

Wie in die twee weken merkt dat het probleem dieper zit dan één aandachtsgebied, doet er goed aan het herexamen te verzetten. Een derde poging is duurder dan een week langer wachten, en de wachttijd voor een examenplek is meestal niet de beperkende factor bij een herexamen.

Vier keer gezakt: het nader onderzoek rijvaardigheid

Zak je vier keer binnen vijf jaar voor het praktijkexamen auto, dan doe je daarna geen gewoon herexamen meer maar een nader onderzoek rijvaardigheid. Dat examen duurt volgens het CBR één uur en tien minuten, een kwartier langer dan het gewone examen van 55 minuten. Het ontvangstgesprek is langer en je bespreekt vooraf met de examinator waarom eerdere pogingen mislukten.

De examinator kan onderdelen vaker laten uitvoeren en er is ruimte voor een time-out tijdens de rit. Je mag dit onderzoek herhalen tot je slaagt; er is geen wettelijke limiet. Na twee keer zakken voor het nader onderzoek kan het CBR wel een rijbewijskeuring eisen, waarvoor je een Gezondheidsverklaring indient.

Wat de data hierover zegt is geruststellend en ontnuchterend tegelijk. Het slagingspercentage van 49,3% bij het nader onderzoek ligt gelijk met dat van een gewoon examen. De aanpak werkt dus, maar niemand krijgt er iets cadeau.

Wat kost een herexamen?

Het herexamen kost bij het CBR hetzelfde als het eerste praktijkexamen: €143,50. Dat bedrag betaal je via je rijschool, die het examen reserveert. Daar komen de kosten van de rijschool bij: de auto en de instructeur zijn tijdens het examen bezet en de meeste scholen rekenen daar een examenbegeleiding voor.

Plus de extra lessen die je tussen de twee pogingen neemt. Reken je met een gemiddelde lesprijs uit onze prijsdata en vijf tot tien extra lessen, dan kost zakken al snel meer dan het examen zelf. Hoeveel lessen leerlingen gemiddeld nodig hebben en waar dat van afhangt, lees je in ons artikel over het aantal rijlessen dat je nodig hebt.

Let ook op je theoriecertificaat. Het positieve resultaat van het theorie-examen is anderhalf jaar geldig, gerekend vanaf de dag dat je slaagde. Wie lang doet over de praktijk en meerdere herexamens nodig heeft, kan tegen die grens aanlopen en moet dan opnieuw theorie doen (€50,50); dat mag vanaf drie maanden vóór de vervaldatum.

Vraag je rijschool vooraf wat de examenbegeleiding kost en of die bij een herexamen hetzelfde is als bij het eerste examen. Scholen verschillen daarin, en het is een bedrag dat je bij het vergelijken van lespakketten makkelijk over het hoofd ziet.

Waarom zakken kandidaten, en wat doe je ertegen?

Het CBR beoordeelt tijdens de examenrit van ongeveer 35 minuten zeven aandachtsgebieden: wegrijden, rechte en bochtige weggedeelten, kruispunten, invoegen en uitvoegen, inhalen en van rijstrook wisselen, bijzondere weggedeelten en de bijzondere verrichtingen. De examinator kijkt of je veilig en zelfstandig rijdt, met nadruk op voertuigbeheersing, kijkgedrag en voorrang verlenen.

Na afloop hoor je van de examinator waar je aan moet werken en krijg je een uitslagformulier om met je instructeur door te nemen. Dat gesprek is het meest waardevolle onderdeel van een mislukt examen: het vertelt je precies waar je tweede poging op moet worden voorbereid.

Drie dingen maken in onze ervaring het verschil tussen een tweede en een derde poging. Ten eerste: laat je instructeur de uitslagbrief lezen en plan de lessen daarop, in plaats van algemeen door te rijden. Ten tweede: rijd de examenroutes in de omgeving van je examencentrum, want de aandachtsgebieden krijgen daar een concrete invulling.

Ten derde: kijk kritisch naar je rijschool. Verschillen tussen scholen zijn groot, en een school die haar leerlingen structureel te vroeg laat afrijden kost je een tweede examen.

Herexamen of faalangstexamen?

Zakte je op zenuwen en niet op rijvaardigheid, bespreek dan met je instructeur of je tweede poging een faalangstexamen moet worden. De cijfers spreken ervoor: 55,2% tegenover 48,8% bij het gewone examen in dezelfde 52 weken.

Het faalangstexamen is duurder dan het gewone praktijkexamen (het tarief staat op cbr.nl) en niet elke rijschool heeft er ervaring mee, maar voor een kandidaat die tijdens de rit blokkeert, is een examinator die daarvoor getraind is en de mogelijkheid van een time-out meer waard dan een extra les. Wie op rijvaardigheid zakte, heeft aan het faalangstexamen niets: de eisen aan de rit zijn identiek.

Gezakt in een schakelauto: herexamen in een automaat?

Sommige kandidaten overwegen na een gezakt examen over te stappen op een automaat, in de hoop dat het examen daar makkelijker wordt. Dat mag: je theorie-uitslag blijft geldig en je doet gewoon een herexamen in de andere auto. Slaag je, dan krijgt je rijbewijs de code 78 en mag je alleen auto's met een automatische versnellingsbak besturen, waaronder elke elektrische auto.

Wil je later toch schakelen, dan volgt een nieuw praktijkexamen in een schakelauto met een nieuwe Gezondheidsverklaring (€46,90); opnieuw theorie doen hoeft niet. Wat je daarbij niet moet verwachten: dat de automaat het examen zelf makkelijker maakt. Het examen toetst verkeersinzicht, kijkgedrag en voorrang, en die onderdelen zijn in een automaat even zwaar.

Wissel dus alleen van auto als het schakelen zelf het probleem was en je aandacht opslokte. Zakte je op een kruispunt of bij het invoegen, dan verhuist dat probleem gewoon mee naar de automaat, en verlies je ook nog de vertrouwdheid met de auto waarin je hebt geleerd.

Kies je examencentrum bewust

Waar je afrijdt maakt uit. In onze database liggen de slagingspercentages voor het eerste examen B per examenlocatie ver uiteen: van 34,6% bij het drukste centrum van Rotterdam tot 63,4% in Maastricht (CBR-meetperiode 1 juli 2025 tot en met 30 juni 2026, locaties met minstens 500 examens).

Dat verschil zegt vooral iets over de verkeersomgeving en de samenstelling van de kandidaten, niet over strengere of mildere examinatoren, maar het is wel de omgeving waarin jij moet presteren. De volledige ranglijst en de verklaring van die verschillen staan in ons artikel over het slagingspercentage per CBR-examencentrum; op onze overzichtspagina van CBR-examencentra staat per locatie welke rijscholen er afrijden en met welk resultaat.

Wat je van je rijschool mag verwachten na een gezakt examen

Een gezakt examen is ook informatie over je rijschool. Een goede school neemt het uitslagformulier met je door, stelt het lesplan bij en geeft een eerlijk advies over het moment van het herexamen, ook als dat later is dan jij zou willen.

Vraag door als de school direct een nieuwe datum voorstelt zonder over de rit te praten, of als het antwoord op elke vraag "nog een paar lessen" is zonder dat duidelijk wordt waarvoor. Vraag ook naar het slagingspercentage van de school zelf bij het eerste examen, mét het aantal examens erbij, en vergelijk dat met wat je op ons platform ziet.

Twijfel je na dat gesprek aan je school, dan is tussen twee pogingen een verdedigbaar moment om over te stappen. Je neemt je theorie-uitslag en je ervaring mee; de nieuwe school begint met een proefles waarin ze precies kunnen zien waar het misging.

Verantwoording en bronnen

Slagingspercentages en aantallen voor rijbewijs B komen uit de open CBR-dataset met examenresultaten per week (productcodes B, B-H, B-NO en B-FA), door ons gecanoniseerd tot 496 weken zonder gaten; de gebruikte reeks is 2025/28 tot en met 2026/27 en de kalenderjaren 2017 tot en met 2026 (tot en met week 27). Percentages zijn berekend als voldoende gedeeld door voldoende plus onvoldoende; uitgestelde en afgebroken examens tellen niet als noemer.

De cijfers voor BE, A, AM2 en C en de examencentrumcijfers komen uit de CBR-opleiderresultaten (open data, CC BY 4.0) van de 7.195 rijscholen met examendata in onze database, meetperiode 1 juli 2025 tot en met 30 juni 2026. De infographics in dit artikel tonen dezelfde cijfers met dezelfde peildatum.

De regels over herexamens, het nader onderzoek, het faalangstexamen en de geldigheid van het theoriecertificaat zijn op 12 september 2026 nagelezen op cbr.nl (wanneer mag ik herexamen doen), cbr.nl (4 keer gezakt), cbr.nl (hoe gaat het praktijkexamen), cbr.nl (faalangstexamen) en cbr.nl (geldigheid theorie-examen). De regels over code 78 en de overstap van automaat naar schakel staan op cbr.nl (code 78) en cbr.nl (automaatrijbewijs naar schakelrijbewijs). De verkorting van de herexamentermijn van vier naar twee weken dateert van 10 juli 2023 (cbr.nl, nieuwsbericht 23 juni 2023).

Tarieven zijn de CBR-tarieven van 2026.