Theorie-examen auto: het slagingspercentage vanaf 2017 en hoe jij in één keer slaagt

Het theorie-examen wordt vaak gezien als de formaliteit vóór het echte werk. De CBR-cijfers vertellen een ander verhaal: bij het theorie-examen auto zakken meer kandidaten dan bij het praktijkexamen.

Wij analyseerden de landelijke weekdata van het CBR vanaf 2017, keken naar de vernieuwde examenopzet van april 2025 en zetten op een rij wat de cijfers zeggen over slagen in één keer.

Vier op de tien slagen: het theorie-examen is lastiger dan de praktijk

In de 52 weken van 2025/28 tot en met 2026/27 werden 439.483 reguliere theorie-examens auto afgenomen. Daarvan eindigde 42,1% met een voldoende.

Tel je alle varianten van het theorie-examen auto mee, zoals extra tijd, Engels, individueel en met tolk, dan gaat het om 589.174 examens met een slagingspercentage van 39,8%. Ter vergelijking: bij het praktijkexamen B slaagde in diezelfde weken 48,8% bij de eerste poging.

Dat verschil verrast, tot je bedenkt hoe de meeste kandidaten zich voorbereiden. Voor het praktijkexamen ga je pas op als je instructeur zegt dat je er klaar voor bent.

Voor het theorie-examen bepaalt de kandidaat zelf het moment, vaak op basis van een paar oefenexamens in een app. Het CBR laat kandidaten vanaf 16 jaar toe, en veel leerlingen proberen het gewoon.

De opzet sinds 7 april 2025: 50 vragen, 44 goed, 30 minuten

Het theorie-examen auto bestaat sinds 7 april 2025 uit één doorlopend examen van 50 vragen, aangevuld met twee testvragen die niet meetellen; je beantwoordt dus 52 vragen. Je hebt 30 minuten en moet minimaal 44 van de 50 examenvragen goed hebben.

Wie extra tijd heeft aangevraagd of een individueel begeleid examen doet, krijgt 45 minuten. De uitslag krijg je direct na afloop.

Vóór die datum bestond het examen uit 65 vragen in drie aparte onderdelen: gevaarherkenning, kennis en inzicht, elk met een eigen zak-slaaggrens. Gevaarherkenning werd getoetst met een fototoets waarbij je koos tussen remmen, gas loslaten of niets doen.

In de nieuwe opzet vervalt die fototoets; meerdere vragen zijn voorzien van korte animatiefilmpjes zonder geluid die je waarneming en voorspelling toetsen. De zak-slaaggrens is volgens het CBR vergelijkbaar met die van het oude examen, waardoor het vernieuwde examen niet makkelijker of moeilijker is.

Wat de 30 minuten van je vragen

Zes fouten mag je maken, en je hebt gemiddeld 35 seconden per vraag. Dat is ruim voor wie de stof kent en krap voor wie elke vraag twee keer moet lezen; de tijdsdruk is een onderdeel van het examen dat de meeste oefenapps niet nabootsen.

Oefen daarom minstens een paar keer op tijd, met een klok erbij, en leer een vraag die je niet meteen weet over te slaan en later terug te komen. Een minuut hangen aan één vraag kost je aan het eind drie andere.

De animaties vragen een andere manier van kijken dan een foto: je moet de situatie zien ontwikkelen en voorspellen wat er gaat gebeuren. Dat oefen je niet met een stilstaand plaatje, wel door bewust naar het verkeer te kijken als je meerijdt of fietst.

Theorie en praktijk per jaar: tien jaar naast elkaar

De jaarreeks laat zien dat het slagingspercentage van het theorie-examen auto al jaren onder druk staat, terwijl het praktijkexamen stabiel rond de helft blijft. In 2017 slaagde 45,2% van de kandidaten voor het reguliere theorie-examen auto, in 2018 46,9%, in 2019 43,7%, in 2020 45,6%, in 2021 40,0% en in 2022 38,3%, het laagste jaar in de reeks.

Daarna herstelde het licht naar 40,9% in 2023, 42,0% in 2024 en 42,1% in 2025. Over de eerste 27 weken van 2026 staat het op 40,8%.

De vernieuwde opzet van april 2025 heeft het percentage dus niet zichtbaar omhoog of omlaag geduwd; het beweegt binnen de bandbreedte van de jaren ervoor. De volledige reeks per week en per productcode staat op onze pagina met de landelijke rijexamen-index.

Twee dingen vallen op in de tabel. Het theoriepercentage ligt in elk jaar onder het praktijkpercentage, met in 2021 en 2022 een gat van meer dan twaalf procentpunt.

En het aantal reguliere theorie-examens steeg van ruim 460.000 in 2017 naar bijna 552.000 in 2022, terwijl het aantal eerste praktijkexamens rond de 200.000 schommelde. Meer theorie-examens bij een lager percentage betekent één ding: veel kandidaten doen het examen meer dan één keer.

„De daling van bijna 47% in 2018 naar 38% in 2022 valt samen met de opkomst van gratis oefenapps. Dat klinkt tegenstrijdig, maar een app leert je vooral vragen herkennen. Het examen toetst of je een verkeerssituatie begrijpt, en dat leer je niet door vijfhonderd keer op het juiste plaatje te tikken.”

Rick, redactie Rijscholenvergelijken.nl

Waarom oefenapps kandidaten een vals gevoel van zekerheid geven

Een oefenapp toont je steeds dezelfde soort vragen met dezelfde soort plaatjes. Na een paar dagen herken je het antwoord aan de vorm van de vraag, nog voordat je de situatie hebt begrepen. Dat voelt als kennis, maar het is geheugen.

Het examen gebruikt andere formuleringen en andere beelden. Wie de regel achter de vraag niet kent, staat dan met lege handen, terwijl zijn oefenscores prima waren. Dat verklaart waarom kandidaten die "alle oefenexamens haalden" toch zakken.

De remedie is saai en werkt: lees bij elke fout de uitleg, en bij elke goede gok ook. Gebruik de app als thermometer, niet als leraar.

Extra tijd en Engels: de varianten scoren lager

De varianten van het theorie-examen laten grote verschillen zien. Het examen met extra tijd (voor kandidaten met bijvoorbeeld dyslexie of een concentratiestoornis) scoorde in de 52 weken 27,3% over 71.028 examens. Het Engelstalige examen kwam uit op 35,6% over 31.674 examens, en de Engelse variant met extra tijd op 30,4% over 11.512 examens.

Het individueel begeleide examen scoorde 37,8% over 15.107 examens. Het examen met tolk scoort met 45,7% over 20.370 examens juist iets hoger dan het reguliere examen.

Bij motor en bromfiets ligt het anders. Het theorie-examen motor haalde over alle varianten samen 62,2% over 62.013 examens, het theorie-examen bromfiets 44,5% over 70.050 examens. Motorkandidaten hebben vaak al een autorijbewijs en kennen de verkeersregels; bromfietskandidaten zijn met zestien jaar de jongste groep.

De varianten vertellen samen iets belangrijks over waar het misgaat. Het examen met tolk scoort hoger dan het reguliere examen, terwijl het examen met extra tijd en het Engelstalige examen ver achterblijven.

De stof is dus niet het probleem; de taal waarin de vragen staan en de snelheid waarmee je ze moet lezen wel. Wie moeite heeft met lezen of het Nederlands nog leert, doet er goed aan die drempel apart aan te pakken in plaats van simpelweg meer vragen te oefenen. Wie een van de varianten met extra tijd nodig heeft, vindt bij de rijscholen met ervaring met dyslexie scholen die ook de theorie begeleiden.

Extra tijd: wie het nodig heeft, moet het ook aanvragen

Het examen met extra tijd geeft 45 minuten in plaats van 30. Dat het percentage bij die variant lager ligt, zegt niets over de extra tijd zelf; het zegt dat de kandidaten die hem aanvragen, vaker moeite hebben met lezen of concentratie, en die drempel neem je met een kwartier extra niet helemaal weg.

Wie ervoor in aanmerking komt en het niet aanvraagt, doet zichzelf tekort: 35 seconden per vraag is voor iemand die langzaam leest gewoon te kort. Regel het vóór je reserveert en vraag bij twijfel je rijschool of het CBR hoe de aanvraag werkt.

Wat het theorie-examen kost, en wat zakken kost

Het theorie-examen auto kost €50,50 bij het CBR. Je reserveert het zelf via Mijn CBR, of je machtigt je rijschool om dat voor je te doen.

Zak je, dan betaal je bij een nieuwe poging opnieuw het volledige tarief. Met een slagingspercentage rond de 42% betekent dat voor een groot deel van de kandidaten dat het theorie-examen in totaal meer dan €50,50 kost.

Het positieve resultaat is anderhalf jaar geldig vanaf de dag dat je slaagt; wie daarna nog geen praktijkexamen heeft gehaald, moet de theorie opnieuw doen, en dat mag vanaf drie maanden vóór de vervaldatum. Een overzicht van alle kosten van het rijbewijs, van theorie tot aanvraag bij de gemeente, staat in ons artikel wat kost een rijbewijs in 2026.

De wachttijd voor het theorie-examen is kort. In week 36 van 2026 publiceerde het CBR een landelijk gemiddelde reserveringstermijn van 1,5 week, tegen 1,9 week in week 34.

Vergeleken met het praktijkexamen, waar de termijn per locatie in die week vijf tot zeven weken bedroeg, is theorie het onderdeel dat je snel kunt inplannen. Op onze pagina met examenwachttijden per CBR-locatie zie je de wekelijkse stand.

Theorie op je zestiende: handig of te vroeg?

Je mag het theorie-examen doen vanaf 16 jaar, en veel leerlingen doen dat ook, lang voordat ze met lessen beginnen. Het voordeel is rust: de theorie is dan uit het hoofd voordat de praktijk erbij komt.

Het nadeel is de geldigheid van anderhalf jaar. Wie op zestien slaagt en pas een jaar later begint met lessen, heeft nog een half jaar om ook het praktijkexamen te halen, en dat is met een gemiddeld lestraject en de wachttijd voor een examenplek krap.

Plan de theorie daarom terug vanaf het moment waarop je verwacht af te rijden, niet vooruit vanaf je verjaardag. Wie de praktijk binnen een jaar na de theorie haalt, heeft ruimte voor een herexamen zonder dat het certificaat verloopt.

Theorie via de rijschool of zelf?

De meeste leerlingen leren de theorie zelf, met een boek of een app. Een deel van de rijscholen biedt theorielessen of een theoriedag aan, soms in het lespakket.

Uit de cijfers blijkt niet welke route beter werkt, want het CBR registreert niet hoe een kandidaat zich voorbereidde. Wat wel telt: een rijschool die je theorie begeleidt, heeft er belang bij dat je snel slaagt, want dan kun je door naar de praktijk, en ze weet uit ervaring waar kandidaten struikelen.

Vraag er dus naar bij de kennismaking, en vraag ook wat het kost, want een theoriedag is zelden gratis. Welke andere vragen je bij die kennismaking stelt, lees je in ons artikel over rijschool kiezen: 7 punten waar je op let.

Vijf manieren om te zakken

De meeste zakkers maken dezelfde fouten. Ze doen alleen oefenvragen en slaan de uitleg over, ze plannen het examen op de dag dat ze voor het eerst een oefenexamen halen, of ze oefenen gevaarherkenning met foto's terwijl het examen bewegend beeld gebruikt.

De vierde fout is de vraag scannen op trefwoorden in plaats van de situatie te lezen: de vraag "mag u hier inhalen" heeft een ander antwoord bij een doorgetrokken streep dan bij een onderbroken streep, en dat zie je alleen als je het plaatje echt bekijkt. De vijfde is extra tijd niet aanvragen terwijl je er recht op hebt.

Zo slaag je wel in één keer

Vijf dingen die het verschil maken, in volgorde van belang. Eén: leer de regels begrijpen in plaats van vragen herkennen. Een oefenapp is prima om te toetsen of je iets weet, niet om het te leren; lees de uitleg bij elke fout.

Twee: oefen gevaarherkenning apart met bewegend beeld. De animaties in het nieuwe examen vragen dat je een situatie ziet ontwikkelen, en dat is een andere vaardigheid dan een foto beoordelen. Drie: plan het examen pas als je in oefenexamens structureel boven de norm van 44 zit, dus 46 of meer, niet precies 44.

Vier: vraag op tijd extra tijd aan als je daar recht op hebt, want 30 minuten voor 52 vragen is 35 seconden per vraag. Vijf: doe het theorie-examen niet te vroeg in je traject. Wie de theorie haalt en daarna een jaar wacht met de praktijk, zit tegen de geldigheid van anderhalf jaar aan.

Een leerplan van drie weken

Wie de theorie serieus neemt, is er in drie weken klaar voor. In de eerste week leer je de regels uit een boek of cursus, hoofdstuk voor hoofdstuk, zonder oefenexamens; die komen later.

In de tweede week doe je elke dag één oefenexamen en ga je bij elke fout terug naar de uitleg. In de derde week oefen je op examenritme: 30 minuten, met animaties, en je reserveert pas als je structureel op 46 of meer goed zit.

Drie weken is een richtlijn, geen wet. Wie in de tweede week al structureel boven de norm zit, kan eerder; wie in de derde week nog rond de 44 hangt, wacht een week langer en bespaart zichzelf het tarief van een tweede poging.

Verantwoording en bronnen

Slagingspercentages en aantallen komen uit de open CBR-dataset met examenresultaten per week (categoriecodes BTH, ATH en AMTH; productcodes BTH, BTH-VE, BTH-E, BTH-E-VE, BTH-I en BTH-I-T), door ons gecanoniseerd tot een reeks zonder gaten; gebruikt zijn de weken 2025/28 tot en met 2026/27 en de kalenderjaren 2017 tot en met 2026 (tot en met week 27). De jaartabel zet het reguliere theorie-examen (BTH) naast het eerste praktijkexamen B uit dezelfde dataset. De infographics in dit artikel tonen dezelfde cijfers met dezelfde peildatum.

Percentages zijn voldoende gedeeld door voldoende plus onvoldoende. De examenopzet is nagelezen op cbr.nl (hoe gaat het theorie-examen auto), de vernieuwing van 7 april 2025 op cbr.nl (vernieuwd theorie-examen), de leeftijdsgrens op cbr.nl (theorie-examen auto) en de geldigheid op cbr.nl (geldigheid theorie-examen).

De wachttijd komt uit de CBR-publicatie van reserveringstermijnen van week 36 van 2026. Tarieven zijn de CBR-tarieven van 2026.