Verplichte tussentijdse toets op komst: dit zeggen ruim 400.000 CBR-examens

Minister Karremans van Infrastructuur en Waterstaat wil de tussentijdse toets verplicht maken voor iedereen die autorijles volgt. Het plan, begin juli 2026 aangekondigd, moet ervoor zorgen dat leerlingen beter voorbereid aan hun praktijkexamen beginnen. De rijschoolbranche reageert verdeeld: de ene vereniging noemt de verplichting onnodig, de andere is voorstander maar waarschuwt voor woekerprijzen. Wij deden wat wij altijd doen: we legden de aannames naast onze eigen database met honderdduizenden CBR-examenrecords van duizenden rijscholen. De uitkomst is opvallend eenduidig.

Wat er precies verandert

De tussentijdse toets bestaat al jaren. Het is een proefexamen bij het CBR met dezelfde opzet als het echte praktijkexamen: een examinator rijdt mee, beoordeelt je rijgedrag en geeft na afloop feedback aan jou en je instructeur. Zakken kan niet, ook niet in het nieuwe plan. Wie de toets bij het CBR doet, kan wel een vrijstelling verdienen voor de bijzondere verrichtingen op het echte examen, zoals fileparkeren.

Nu doet in een regulier jaar ongeveer de helft van de kandidaten zo'n toets, meldt het CBR. De minister wil daar een verplichting van maken, met 2029 als verwacht startjaar. Daarnaast moet het makkelijker worden om in te grijpen bij rijscholen die structureel slecht presteren. Wie de verplichte toets gaat afnemen is nog open: het CBR, de rijscholen zelf, of een combinatie. Die keuze bepaalt straks veel, zowel voor de wachttijden als voor je portemonnee.

Werkt de tussentijdse toets? Onze data zegt van wel

De kernvraag is of zo'n toets daadwerkelijk helpt. Daarvoor hoef je niet te gissen. In onze database zit per rijschool precies hoeveel tussentijdse toetsen er zijn afgenomen en hoe de eerste examenpogingen daarna uitpakten. We analyseerden het laatste volledige toetsjaar, april 2024 tot en met maart 2025, en vergeleken rijscholen die de toets inzetten met scholen die dat niet of nauwelijks deden. Alleen scholen met minimaal tien eerste examens telden mee.

Het verschil is fors. De rijscholen die minimaal vijf tussentijdse toetsen lieten afnemen, haalden samen een eerste-keer-slagingspercentage van 53,6 procent, gemeten over ruim honderdduizend examens. De scholen die de toets links lieten liggen, bleven steken op 45,0 procent over tienduizenden examens. Een gat van 8,6 procentpunt.

„Dit is het grootste verschil dat we in onze data zien tussen de twee onderzochte groepen op één kenmerk. Eerlijk is eerlijk: een verband is geen bewijs van oorzaak. Scholen die de toets standaard inplannen zijn vaak ook de scholen met een strakkere opleiding. Maar zulke grote aantallen examens wijzen wel heel duidelijk één kant op."

Gerrit, redactie Rijscholenvergelijken.nl

Opvallend detail: 63,2 procent van de rijscholen in onze analyse gebruikte de toets al vrijwillig. De verplichting raakt dus vooral de ruim een derde die er nu niet mee werkt, en dat is precies de groep die gemiddeld lager scoort.

Klopt het beeld van de minister?

De minister onderbouwt zijn plan met twee cijfers: minder dan de helft van de leerlingen slaagt voor het praktijkexamen, en bij een kwart van de rijscholen ligt het slagingspercentage onder de 40 procent. Dat eerste klopt met wat wij zien bij eerste pogingen. Het tweede cijfer ligt in onze data net iets genuanceerder.

Over alle rijscholen met CBR-data in ons platform zit 21,9 procent onder de 40 procent slaging. Filteren we op scholen met minimaal twintig examens per jaar, zodat toevalstreffers van hele kleine scholen wegvallen, dan is het 18,9 procent. Geen kwart dus, maar bijna één op de vijf. Dat blijft veel: het betekent dat honderden rijscholen structureel meer dan zes van de tien kandidaten zien zakken. Ter vergelijking: het landelijke gemiddelde per rijschool ligt op 55,6 procent, en 44,4 procent van de scholen haalt 60 procent of meer. De verschillen tussen scholen zijn dus enorm, en dat is precies het probleem dat de minister wil aanpakken.

De pauze die je in onze cijfers terugziet

Wrang detail in dit verhaal: het CBR nam tussen 1 april 2025 en 1 april 2026 bewust geen tussentijdse toetsen af, omdat de wachttijden voor praktijkexamens waren opgelopen naar tien tot vijftien weken. Die keuze zie je keihard in onze data terug. In de CBR-meetperiode tot en met september 2025 telden we nog 46.942 tussentijdse toetsen bij de scholen in ons platform. In de periode tot en met december 2025 waren dat er 23.078, en in de meest recente periode tot en met maart 2026 nog maar 7.472. Het instrument dat de minister wil verplichten, stond dus een jaar lang uit vanwege capaciteitsgebrek.

Dat is meteen de achilleshiel van het plan. Als het CBR straks jaarlijks honderdduizenden extra verplichte toetsen moet afnemen, zijn er extra examinatoren nodig. Het CBR zegt zelf eerst de haalbaarheid te onderzoeken; denkbare uitkomsten zijn volgens de organisatie onder meer gefaseerd invoeren, of de conclusie dat het niet uitvoerbaar is. De wachttijden zijn inmiddels terug onder de zeven weken, maar de rek is er niet uit.

Wat gaat dat kosten?

Een tussentijdse toets bij het CBR kost in 2026 143,50 euro, hetzelfde tarief als het praktijkexamen zelf. Daar komen in de praktijk kosten van de rijschool bij: de auto en de instructeur zijn tijdens de toets bezet, en veel scholen rekenen administratiekosten. VVRI-voorzitter Ramzy Othman waarschuwde daar in De Telegraaf al voor.

Zet dat af tegen wat een rijbewijs nu al kost. Volgens het CBR betaalden kandidaten in 2025 gemiddeld 3.320 euro voor het complete traject, tegenover 2.300 euro in 2018. Uit onze eigen prijsdata: een losse rijles kost bij de rijscholen die hun prijzen bij ons publiceren gemiddeld 63 euro, en een gemiddeld lespakket komt uit op zo'n 1.440 euro voor ongeveer dertig lessen.

„De rekensom kan twee kanten op. Wie door de toets in één keer slaagt, bespaart een herexamen van 143,50 euro plus al snel vijf extra lessen van ruim 300 euro. Maar zonder maximumprijs kan de toets ook een melkkoe worden. Het ministerie zegt dat maximumprijzen tot de opties behoren. Wat ons betreft is dat geen optie maar een voorwaarde."

Sandra, redactie Rijscholenvergelijken.nl

Het ministerie verwacht dat de totale kosten voor leerlingen per saldo niet of nauwelijks stijgen, juist omdat beter voorbereide kandidaten minder herexamens nodig hebben. Onze data over 55,6 procent gemiddelde slaging laat zien dat daar inderdaad veel te winnen valt.

Branche verdeeld: onnodig of juist verstandig?

De Vereniging Voor Rijscholen en Instructeurs (VVRI) vindt de verplichting onnodig. Voorzitter Ramzy Othman stelt in De Telegraaf dat instructeurs zelf prima kunnen inschatten welke kandidaat baat heeft bij een toets, en dat sterke kandidaten er alleen maar door worden opgehouden. Hij pleit liever voor een onafhankelijke inspectie die het CBR, rijschoolhouders en instructeurs controleert.

De Landelijke Beroepsvereniging Kwaliteitsbevordering Rijschoolbranche (LBKR) is juist voorstander. Voorzitter Irene van Drongelen wijst erop dat de toets leerlingen beter voorbereidt, maar stelt harde voorwaarden. Als rijinstructeurs elkaars leerlingen moeten gaan toetsen, ligt vriendjespolitiek op de loer, en zonder prijsafspraken kunnen rijscholen volgens haar „vragen wat de gek ervoor geeft". Zij wil een aparte opleiding voor toetsende instructeurs en maatregelen tegen wat ze cowboypraktijken noemt.

Beide verenigingen raken een echt punt. De inspectiewens van de VVRI sluit aan bij het voornemen van de minister om sneller in te grijpen bij slecht presterende scholen. En de prijswaarschuwing van de LBKR is terecht in een markt waar de kosten sinds 2018 al met ruim duizend euro zijn gestegen.

Ons standpunt: transparantie eerst

Wij bouwden dit platform op precies de gedachte die nu in Den Haag landt: de verschillen tussen rijscholen zijn te groot om onzichtbaar te blijven.

„Een kwart tot een vijfde van de rijscholen laat structureel meer dan zes op de tien kandidaten zakken, en de meeste leerlingen kiezen hun school zonder dat te weten. Elke maatregel die dat doorbreekt, juichen wij toe. Maar je hoeft niet op 2029 te wachten: de slagingspercentages per rijschool zijn nu al openbaar en staan per school op ons platform."

Ray Sabee, oprichter Rijscholenvergelijken.nl

„Ons advies aan iedereen die rijles gaat nemen: vraag bij de kennismaking hoe de school met de tussentijdse toets omgaat en wat die kost, en kijk vooraf naar het slagingspercentage. Een school die goede cijfers heeft, laat ze graag zien. Wees op je hoede bij mooie beloftes zonder cijfers erbij."

Deborah Sabee, Rijscholenvergelijken.nl

Wat betekent dit voor jou als leerling?

Tot zeker 2029 verandert er niets verplichts. De tussentijdse toets is sinds april 2026 gewoon weer beschikbaar en blijft vrijwillig. Wat je nu al kunt doen:

• Vraag je rijschool naar de tussentijdse toets. Voor de pauze van het CBR werkte 63 procent van de scholen er al mee. Een school die de toets standaard inplant, zit statistisch in de beter presterende groep.
• Kies op cijfers, niet op beloftes. De verschillen zijn groot, ook binnen één stad. Neem Zwolle, een gemiddelde examenstad: de rijscholen met een profiel op ons platform halen daar gemiddeld 58,1 procent, maar de uitschieters lopen op tot 88 procent bij Wolves Opleidingen, gemeten over ruim duizend examens. Je kunt alle rijscholen in Zwolle vergelijken op slagingspercentage, reviews en prijs.
• Reken je totale traject door. Het gemiddelde zit rond de dertig tot veertig lessen; lees onze analyse over hoeveel rijlessen je echt nodig hebt voordat je een pakket boekt.
• Check je school vooraf. Via onze zoekpagina kun je rijscholen met CBR-cijfers zoeken in meer dan duizend steden.

Verantwoording en bronnen

De nieuwsfeiten in dit artikel komen uit de berichtgeving van De Telegraaf (2 juli 2026), aangevuld met informatie van het CBR en het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. De data-analyses zijn van onze eigen redactie, uitgevoerd op 2 juli 2026 op onze database met 409.975 CBR-examenrecords van 5.617 Nederlandse rijscholen. De vergelijking tussen scholen met en zonder tussentijdse toets betreft de CBR-meetperiode april 2024 tot en met maart 2025, de laatste volledige periode voordat het CBR de toets pauzeerde, en telt alleen rijscholen met minimaal tien eerste praktijkexamens. Slagingspercentages per school betreffen eerste examenpogingen in de meest recente CBR-meetperiode, tot en met maart 2026.